Loading...

Văn hóa giang hồ hay văn hóa idol độc hại?

Thời nào rồi cũng có hiện tượng tốt xấu xuất hiện đi kèm là một bộ văn hóa liên quan, ảnh hưởng từ gu ăn mặc, cách giao tiếp đến lối hành xử của 'người...

Ranh giới nào dành cho giang hồ mạng và celeb?

Mạng Xã hội và Youtube hiện nay được coi là 2 phương tiện chính giúp những tay giang hồ hóa người nổi tiếng chỉ sau vài clip nói đạo lý, vài bộ phim hành động đánh đấm rẻ tiền. Ngược lại, cũng chính 2 MXH này lại biến nhiều celeb thành... giang hồ vì lối hành xử ngông cuồng, kích động. Khác nhau về thân phận nhưng có điểm giống về bản chất, giang hồ và celeb dường như đang bị lẫn lộn trong mắt giới trẻ.

Văn hóa giang hồ hay văn hóa idol độc hại? - ảnh 1

Chỉ mới có vài trăm nghìn lượt theo dõi trên facebook hoặc Youtube, nhiều "giang hồ mạng" đã được tung hô như celeb

Hiểu đơn giản thế này, celeb trong ngành Giải trí đa phần là những ngôi sao - nhóm người hoặc được đào tạo bài bản tại các trường đào tạo nghệ thuật, hoặc bước chân ra từ các cuộc thi âm nhạc, diễn xuất, gameshow, được khán giả công nhận và cũng có sản phẩm nghệ thuật được đánh giá cao. Còn giang hồ mạng, họ đơn giản chỉ là một "hiện tượng", được tung hô tại một thời điểm nhất định, có fans nhưng chỉ là fans phong trào, dễ dàng bị thay thế bởi một "hiện tượng" khác. Đã vậy, hiện tượng này còn liên quan đến khía cạnh tiêu cực, cần bị lên án và tẩy chay. Cơ bản, celeb và "giang hồ mạng" đều nổi tiếng, đều được truyền thông nhắc đến nhưng giữa một bên là tốt, một bên xấu, ắt hẳn khán giả có văn hóa sẽ biết chọn lọc để ủng hộ, theo dõi, chứ không phải đổ lỗi cho truyền thông hay MXH đang làm hư con mắt của họ.

Lỗi có phải hoàn toàn đến từ truyền thông?

Chắc hẳn, lớp "dân chơi" của năm 2019 sẽ khó có thể quên được ngày khá bảnh bị bắt đi tù, để lại những "di sản văn hóa" cho giới trẻ, từ thời trang, điệu múa quạt bất hủ cho tới những câu nói "đi vào lòng người". Một cơn bĩ cực khủng hoảng đối với hình tượng cho lớp trẻ đi qua khiến nhiều người thở phào nhưng cảnh tượng học sinh xếp hàng chia tay anh Khá như chia tay idol Hàn đi nhập ngũ khiến các bậc phụ huynh không khỏi suy ngẫm.

Văn hóa giang hồ hay văn hóa idol độc hại? - ảnh 2

Văn hóa giang hồ hay văn hóa idol độc hại? - ảnh 3

Khá Bảnh đi tù, không ít anh em lẫn người hâm mộ đến chia tay như "đưa tiễn" idol Hàn đi nhập ngũ

Khá Bảnh đi qua, huấn hoa hồng tới. Đúng là cái gì bất hủ trên mạng thì cũng ngắn hạn như một xu hướng sớm nở tối tàn. Giờ đây, người ta đã để lại Khá Bảnh trong quá khứ hoặc thỉnh thoảng lôi lại, theo đóm ăn tàn với anh Huấn - biệt danh "Huấn Hoa Hồng". Tay chơi của năm 2020 này có vẻ khá hơn anh Khá, mở miệng ra là nói đạo đức, dù ăn ở như...

Thực tế, truyền thông mạng dễ dàng biến những tên tội phạm, những nhân vật scandal thành người nổi tiếng, thành nhân vật của công chúng, chỉ để có nhiều người xem hơn. Đó là sự thật! Song, không thể đổ lỗi hoàn toàn cho truyền thông, bởi suy cho cùng, truyền thông chỉ là một tấm kính phản chiếu gương mặt của đời sống mà chúng ta đang tồn tại. Một đời sống với hệ thống giá trị nhợt nhạt, trong khi những hành động nổi bật lại thường đồng hành với những bộ óc điên loạn.

Những nhân vật truyền thông nổi bật nhiều năm qua luôn là những kẻ ác có ngoại hình bắt mắt. Đó là một vài sát thủ trẻ đội lốt sinh viên - bộ phận có trí thức, là cô gái trẻ nhẫn tâm sát hại cả chị họ nhưng nhầm người vì trót yêu anh rể hay đôi khi chỉ là vài cậu ấm choai choai nhưng đã tự cho bản thân cái quyền được phán xét, body shaming các bạn học là nữ sinh khác...

Nhân vật truyền thông dĩ nhiên không thể là những người bình dị mà chúng ta có thể gặp gỡ ở bất cứ nơi đâu. Họ phải là tác giả của những hành động, phát ngôn phi thường, hoặc bất bình thường. Đó là tiêu chí bất biến của truyền thông. Do đó, họ phải là anh hùng, hoặc tội đồ của xã hội, hoặc như một cách nói dễ hiểu hơn, là nhân vật điển hình của báo chí và văn nghệ.

Là tấm kính phản chiếu đời sống, truyền thông chẳng có lỗi gì khi mà các anh hùng đi vắng, trong khi kẻ ác lại ở nhà.

Công bằng mà nhìn nhận, không phải giới truyền thông chỉ tập trung khai thác thông tin về những nhân vật phản diện trong đời sống. Đài truyền hình quốc gia từng có hẳn một chương trình Người đương thời để ngợi ca những nhân vật chính diện trong cuộc sống hiện nay.

Song, một thực tế dễ thấy là những nhân vật trên chương trình Người đương thời không đủ sức hấp dẫn với công chúng. Quá nhiều nhân vật nhợt nhạt, xuất hiện trên truyền hình và nhanh chóng trở lại với sự quên lãng. Thậm chí, nhiều nhân vật chỉ được nhớ đến khi họ vướng phải những vụ tai tiếng, bị rơi vào vòng lao lý với những hành vi phản anh hùng. Và rồi chương trình đó cũng phải dừng lại.

Truyền thông không có lỗi khi không có những nhân vật anh hùng, bởi giới truyền thông không thể cứ mãi bịa ra một cô Lượm như trong chương trình Người xây tổ ấm, hay Tỷ phú Bìm trên báo Tuổi Trẻ hồi thập niên 90. Vậy lỗi tại ai?

Công chúng cũng không có lỗi khi hướng sự chú ý vào Lê Văn Luyện hay Khá Bảnh. Họ cần những câu chuyện khác thường để vượt qua sự tẻ nhạt của đời sống tinh thần. Nhu cầu ấy từng khiến cho giáo sư Ngô Bảo Châu trở thành một vĩ nhân trong mắt thanh niên Việt, cho dù quá nửa dân số không hề biết khái niệm bổ đề cơ bản thực chất là cái gì.

Nhu cầu ấy cũng khiến mấy anh thanh niên tham gia tuần tra bắt cướp rồi thỉnh thoảng lại phải nằm viện vì mấy tên trộm vặt cũng được gọi là hiệp sĩ. Nhu cầu ấy cũng khiến cho một ông Bộ trưởng chỉ cần một lời tuyên bố "trảm nhà thầu chậm tiến độ" đã lập tức trở thành cứu tinh của lẽ phải một thời gian dài trước khi đi tù vì tham nhũng.

Nỗi khát khao người hùng của dân chúng là điều có thật. Và những anh hùng đi vắng khiến nỗi khao khát ấy trở nên đáng thương.

Vì vậy, thay vì trách giới truyền thông thiếu trách nhiệm, thay vì trách thị hiếu thấp của người đọc, người xem, các nhà đạo đức, các nhà giáo dục nên tìm câu trả lời rằng vì sao mà anh hùng đi vắng?

Hay chính người trẻ đang chủ động tìm đến văn hóa idol độc hại?

Cũng như câu chuyện của nhiều vấn nạn trên mạng xã hội khác, khi một hành vi, ngôn từ dù mang tính không chuẩn mực được lặp đi lặp lại nhiều lần và "viral", dần dần nó sẽ được dung nạp và chấp nhận như một điều bình thường. Huấn Hoa Hồng có thể đứng một mình trong thế giới giang hồ nhưng trong một không gian đại chúng hơn, những lời nói đạo đức màu mè không mang giá trị nội hàm đi cùng với hành động lệch chuẩn sẽ dẫn đến quan điểm sai lệch về thành công, tiền bạc hay danh vọng.

Mạng xã hội tạo ra một tiêu chuẩn thành công vừa đơn giản, vừa khác biệt so với đời thực khiến Huấn Hoa Hồng trở nên nổi tiếng. Nếu không tài giỏi, bạn phải khác biệt hoặc phải "giả vờ" tài giỏi: Đó là cách một người có thể thành công trên mạng xã hội. Sự khác biệt của Huấn Hoa Hồng đi từ những phát ngôn gây sốc, hành vi ngạo nghễ, phớt lờ giới hạn hành vi và đạo đức. Có lý do để một nhóm người như Khá Bảnh, Huấn Hoa Hồng được tung hô trên mạng. Họ là biểu tượng của tự do bộc lộ, khát khao thể hiện và vượt ra mọi khuôn phép, đi cùng đó là thành công và sự tung hô. Người trẻ luôn khao khát có được sự công nhận, tự do và thành công - một "combo" đủ cả mà Huấn Hoa Hồng hay Khá Bảnh có thể giúp các bạn trẻ tìm thấy nguồn cảm hứng. Nhưng đằng sau những điều tưởng chừng tươi đẹp ấy là sự khuyến khích bạo lực, cổ súy việc sử dụng chất kích thích, hành vi ngỗ ngược, bất chấp những rào cản hay quy định của Pháp luật và đạo đức.

Văn hóa giang hồ hay văn hóa idol độc hại? - ảnh 4

Khá Bảnh và Huấn Hoa Hồng có nhiều tiêu chí khác với người thường, đủ để giới trẻ phải ghen tị

Xu hướng rồi cũng sẽ đi qua nhưng nếu được tiêm vào đầu người trẻ trong quá trình phát triển danh tính, hình thành phẩm chất và bộc lộ bản thân, nó sẽ để lại những hậu quả khó lường về sau này. Dễ thấy, Huấn Hoa Hồng có thể nổi lên nhanh chóng vì câu chuyện của anh ta hao hao giống với những cư dân mạng khác: sự xốc nổi bất chấp, những phát ngôn để đời, hơn người khác nữa là Huấn Hoa Hồng còn thể hiện mình là người có tiền.

văn hóa idol độc hại không chỉ tạo ra một cộng đồng có những quan điểm lệch chuẩn về thành công, đạo đức và danh vọng, nó còn dễ dàng tạo ra nhiều Huấn Hoa Hồng, nhiều Khá Bảnh hơn trong tương lai. Chúng ta đã từng có ranh giới rất lớn giữa giới giang hồ, nhóm người được cho như nằm ngoài vòng khuôn phép của xã hội và những người xứng đáng được tán dương, khen thưởng, ngưỡng mộ vì tài năng và đạo đức. Sự xuất hiện của Huấn Hoa Hồng hay các giang hồ mạng khác giờ đây đã xóa nhòa cái ranh giới ấy. Tranh tối tranh sáng nhập nhoạng kéo theo nhiều hệ lụy tới giáo dục và gia đình.

Trong câu chuyện của Huấn Hoa Hồng hay Khá Bảnh, điều khiến nhiều người ngạc nhiên không phải sự xuất hiện của người như Huấn, như Khá; thời nào cũng có những dân anh chị như vậy. Ngạc nhiên hơn cả chính là sự tung hô tán dương của một bộ phận người trẻ dành cho nhóm giang hồ mạng này. Đây cũng là một điều đáng trách nhưng không khó hiểu khi đặt trong bối cảnh xã hội như hiện tại: Sự bùng nổ của mạng xã hội và "lạm phát thành công", tâm lý muốn vùng vẫy và khẳng định cái tôi của giới trẻ...

Không ai biết được sự tôn vinh những giá trị lệch chuẩn của người trẻ có trước hay nhóm giang hồ mạng xuất hiện trước. Nhưng ở thời điểm hiện tại, nếu các hành vi vi phạm pháp luật của nhóm giang hồ mạng có thể được khống chế bằng pháp luật thì điều đáng lo lại chính là suy nghĩ của cộng đồng "người hâm mộ". Ai có thể chui vào đầu một bộ phận người trẻ và "sửa" lại những tư tưởng khuyến khích, cổ súy ấy?

Những người trẻ đang chấp nhận để nó trở thành một phần văn hóa mạng, cao hơn là tung hô và tiếp tục truyền bá, chia sẻ nó cũng có một phần trách nhiệm trong câu chuyện này. Sự tiếp nhận giờ đây đã không còn là thụ động, nhiều người chủ động tìm tới những giang hồ mạng, chăm chỉ xem livestream, bắt chước mọi trào lưu mà dường như không có sự kháng cự nào. Thứ văn hóa mạng này không được hình thành nếu chỉ có một bên ném ra; một bên kia cũng đỡ và tung hứng lại. Thứ văn hóa này càng không thể phát triển nếu người xem không chủ động tạo điều kiện để nó len lỏi trong từng ngóc ngách đời sống, thậm chí còn có ý thức áp dụng nó cả vào thực tế.

Đi cùng với sự phát triển ngày càng vũ bão của mạng xã hội, của thời đại 4.0, thời nào rồi cũng sẽ xuất hiện "hiện tượng", rồi cũng hình thành 1 nét văn hóa và đối tượng mà nó ảnh hưởng có nguy cơ ngày càng trẻ hóa. Vấn đề chính ở đây là sự phối hợp giáo dục của cả một hệ thống gia đình - nhà trường - xã hội, trong đó quan trọng nhất vẫn là sự chủ động tiếp nhận hoặc loại trừ từ chính những người sử dụng internet có văn hóa.

>> Xem thêm: 

Tiết lộ quá trình thực hiện Sour Candy: Lady Gaga chủ động gọi nhưng Jennie lại cúp máy, Rosé hát giọng chua tất cả là tại... bố Yang?

Cái kết không thể nào ĐẮNG hơn dành cho Jimin (AOA) hậu scandal bắt nạt Mina

Ai yêu Binz hẳn cũng sẽ toát mồ hôi lo lắng khi xem loạt MV toàn hotgirl nóng bỏng vây quanh, chỉ duy nhất 1 MV là bình yên

Loading...
Loading...
Bình luận của bạn !
Loading...
Loading...
Cộng đồng
Loading...
Chủ đề xem nhiều